Τουλάχιστον 110 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από τον Σεπτέμβριο σε μια σειρά αμερικανικών στρατιωτικών χτυπημάτων εναντίον πλοίων που μεταφέρουν ναρκωτικά, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Κολομβίας, Γκουστάβο Πέτρο. Ο Κολομβιανός ηγέτης, σε πρόσφατες δηλώσεις του, υποστήριξε ότι υπάρχουν επιζώντες από αυτά τα πλήγματα και ότι βρίσκονται σε συγκεκριμένη περιοχή, την οποία μάλιστα υπέδειξε.
Τα χτυπήματα, όπως περιγράφονται, δεν θυμίζουν τις κλασικές επιχειρήσεις κατά των καρτέλ, αλλά μια μορφή “σιωπηλού πολέμου” στη θάλασσα. Στόχος είναι πλοιάρια και υποτυπώδη “ναρκο-υποβρύχια” που μεταφέρουν κοκαΐνη προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, τα αμερικανικά μέσα εντοπίζουν τα σκάφη, τα πλήττουν και συχνά τα βυθίζουν, χωρίς πάντοτε να είναι σαφές ποιος επιβαίνει σε αυτά και ποια είναι η τύχη των ανθρώπων πάνω τους.
Ο Πέτρο υποστήριξε ότι σε μία από τις περιοχές επιχειρήσεων υπάρχουν άνθρωποι που επέζησαν από τέτοιο χτύπημα. Δεν έδωσε πολλές λεπτομέρειες, αλλά άφησε να εννοηθεί ότι πρόκειται για φτωχούς ψαράδες ή μικρομεταφορείς, που παρασύρονται από τα καρτέλ και καταλήγουν “αναλώσιμοι” σε αυτόν τον πόλεμο. Όπως είπε, «δεν έχουμε μόνο εμπόρους ναρκωτικών, έχουμε και απελπισμένους ανθρώπους που ρισκάρουν τη ζωή τους για λίγα χρήματα».
Οι αριθμοί που ανέφερε – τουλάχιστον 110 νεκροί από τον Σεπτέμβριο – προκαλούν σοβαρά ερωτήματα για το πώς διεξάγονται αυτές οι επιχειρήσεις, ποιος τις εγκρίνει και ποιος λογοδοτεί. Για την Κολομβία, μια χώρα που για δεκαετίες ζει με τη βία των καρτέλ, των παραστρατιωτικών και των ανταρτών, το ζήτημα δεν είναι μόνο στρατιωτικό ή αστυνομικό· είναι βαθιά κοινωνικό και πολιτικό.
Ο Πέτρο επιχειρεί να αλλάξει την παραδοσιακή πολιτική “πολέμου κατά των ναρκωτικών”, υποστηρίζοντας ότι η μονομερής στρατιωτική καταστολή δεν λύνει το πρόβλημα, αλλά δημιουργεί νέους κύκλους βίας. Υπενθυμίζει ότι πίσω από κάθε βάρκα με ναρκωτικά υπάρχουν χωριά χωρίς υποδομές, αγρότες χωρίς εισόδημα και νέοι χωρίς προοπτική.
Για τους μεγαλύτερους σε ηλικία, που θυμούνται τις δεκαετίες του ’80 και του ’90 με τις μεγάλες εγκληματικές οργανώσεις, η σημερινή εικόνα μοιάζει γνώριμη αλλά και πιο σύνθετη: λιγότερο θέαμα, περισσότερη “αόρατη” βία μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, σε διεθνή ύδατα και απομονωμένες ακτές.
Το ερώτημα που αναδεικνύεται είναι αν αυτός ο “αόρατος πόλεμος” μπορεί πράγματι να μειώσει το εμπόριο ναρκωτικών ή αν απλώς αλλάζει τη μορφή του κόστους, μεταφέροντας το βάρος σε ανώνυμους, φτωχούς ανθρώπους που χάνονται στη θάλασσα χωρίς δικαστή, χωρίς δίκη και χωρίς μνήμη. Ο πρόεδρος της Κολομβίας δείχνει αποφασισμένος να φέρει αυτή τη συζήτηση στο προσκήνιο – και μαζί της, τις ιστορίες όσων επέζησαν για να μιλήσουν.
