Του Αλέξανδρου Δεσποτόπουλου*
Τα πράγματα είναι πολύ συγκεκριμένα: Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν παράγει έννομα διεθνή αποτελέσματα και δεν νομιμοποιεί τη συμφωνία. H κίνηση αυτή στερείται διεθνούς ισχύος και γιατί το μνημόνιο παραμένει παράνομο και ανυπόστατο:
1. Παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS)
• Κατάφωρη παραβίαση του Άρθρου 121: Σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS 1982), όλα τα νησιά που κατοικούνται ή έχουν δική τους οικονομική ζωή διαθέτουν κανονικά δικαίωμα σε Υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, ακριβώς όπως και οι ηπειρωτικές ακτές.
2. Παραβίαση Κυριαρχικών Δικαιωμάτων Τρίτων Κρατών
• Διεθνές δεδικασμένο: Βάσει του γενικού διεθνούς δικαίου, μια συνθήκη μεταξύ δύο μερών δεν μπορεί να δημιουργεί υποχρεώσεις ή να αφαιρεί δικαιώματα από τρίτα κράτη χωρίς τη συγκατάθεσή τους (pacta tertiis nec nocent nec prosunt).
3. Θεσμική Έλλειψη Νομιμότητας της Αρχικής Συμφωνίας (2019)
• Υπέρβαση εντολής (Πολιτική Συμφωνία της Skhirat): Το μνημόνιο υπογράφηκε το 2019 από τον Φαγέζ αλ Σάρατζ (GNA), ο οποίος βάσει του εσωτερικού δικαίου της Λιβύης και των αποφάσεων του ΟΗΕ δεν είχε το δικαίωμα να υπογράφει διεθνείς συμφωνίες που δεσμεύουν το μέλλον της χώρας, παρά μόνο προσωρινές διοικητικές πράξεις.
• Η "θεραπεία" της επικύρωσης δεν αναιρεί την αρχική παρανομία: Μια εσωτερική κοινοβουλευτική πράξη το 2026 δεν μπορεί να "εξαγνίσει" ή να καταστήσει έγκυρη μια εξ αρχής παράνομη διεθνή πράξη που παραβιάζει το αναγκαστικό διεθνές δίκαιο.
4. Καταδίκη από τη Διεθνή Κοινότητα
• Αποφάσεις Ευρωπαϊκού Συμβουλίου: Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει αποφανθεί ρητά και επανειλημμένα ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα για τρίτα κράτη.
• Η στάση των ΗΠΑ και περιφερειακών δυνάμεων: Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αίγυπτος και η Κύπρος έχουν χαρακτηρίσει τη συμφωνία προκλητική και αποσταθεροποιητική, τονίζοντας ότι οι μονομερείς ενέργειες δεν υποκαθιστούν τις νόμιμες οριοθετήσεις.
Ο Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος είναι διεθνολόγος
