Του Μιχάλη Κωτσάκου
Κάθε χρόνο τέτοια εποχή κυριαρχούν περίεργα συναισθήματα στους πολίτες. Κάποιοι απολαμβάνουν τις τελευταίες ημέρες των διακοπών τους, απολαμβάνοντας τη θάλασσα. Αυτοί βρίσκονται σε μία χαλαρή διάθεση, προσπαθώντας να ρουφήξουν κάθε σταγόνας χαλάρωσης. Υπάρχουν και αυτοί που επέστρεψαν από τις διακοπές και ήδη έχουν αρχίσει να σκέφτονται τον Γολγοθά του Σεπτεμβρίου.
Η αλήθεια είναι ότι ο 9ος μήνας του χρόνου, ο Σεπτέμβριος, είναι ίσως ο πιο δύσκολος μήνας για τις οικογένειες. Οι λογαριασμοί τρέχουν, ενώ ξεκινούν τα σχολεία. Κάτι που προκαλεί επιβάρυνση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Διότι τα σχολικά είδη, ότι και εάν λένε οι κυβερνώντες (νυν, πρώην και επόμενοι) είναι φωτιά. Διότι οι κυβερνώντες θεωρούν ως σχολικά, τα τετράδια, τα μολύβια, τα στυλό, τα μπλοκ ζωγραφικής και διάφορα άλλα. Όμως οι γονείς στα σχολικά είδη υπολογίζουν τα έξοδα για τις εγγραφές στα φροντιστήρια ξένων γλωσσών, στα φροντιστήρια για το σχολείο, στις αθλητικές δραστηριότητες. Σε όλα πρέπει να δώσουν προκαταβολές, που μπορεί να κοστίσουν τον μισό μηνιαίο οικογενειακό προϋπολογισμό.
Αυτή είναι η πραγματικότητα, που σε κάποιες οικογένειες προκαλεί τρόμο, ειδικά εάν υπάρχουν περισσότερα από ένα παιδί. Για ένα παιδί της Στ’ τάξης του δημοτικού για τα αγγλικά, τα γαλλικά, ή τα γερμανικά, τις αθλητικές δραστηριότητες και την αγορά των σχολικών απαιτείται ένα ποσό που ξεπερνάει τα 500 ευρώ. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι περισσότεροι γονείς ψάχνονται να πληρώσουν cash τα φροντιστήρια των παιδιών τους και χωρίς απόδειξη, προκειμένου να μειωθεί το συνολικό ποσό των διδάκτρων. Ουδείς σκέφτεται τις αποδείξεις. Μόνο πως θα γλιτώσουν κάποια χρήματα.
Όνειρο οι διακοπές
Μέσα σε όλα αυτά θα πρέπει να υπολογιστεί ότι το 50% των Ελλήνων δεν μπόρεσε λόγω οικονομικής ανέχειας και δυσκολιών να κάνει διακοπές. Αυτό το 50%, που δεν μπόρεσε να ξεφύγει έστω λίγες ημέρες είναι οργισμένοι και απογοητευμένοι. Και βέβαια η οργή διογκώνεται όταν διαβάζουν τις αναλύσεις του υπουργού Επικρατείας, Άκη Σκέρτσου, ο οποίος υποστηρίζει ότι η κατάσταση στην Ελλάδα είναι πολύ καλύτερη. Ή ο κ. Σκέρτσος ζει σε άλλη χώρα, ή απλά μας κοροϊδεύει στα μούτρα.
Και βέβαια σε όλο αυτό το εκρηκτικό κλίμα θα πρέπει να υπολογιστεί ότι ακόμη και αυτοί που ξέφυγαν από τα αστικά κέντρα και πήγαν διακοπές, ήταν για πολύ λιγότερες ημέρες από πέρυσι. Πέρυσι ήταν δέκα ημέρες, φέτος μειώθηκαν στην μία εβδομάδα. Για του χρόνου ελπίζουμε στον μεγαλοδύναμο και όχι στην κυβέρνηση. Και βέβαια φέτος παρατηρήθηκε το εξής γεγονός σε όλους τους τουριστικούς προορισμούς. Ότι τα σούπερ μάρκετ είχαν περισσότερο κόσμο, από τις ταβέρνες. Όσοι πήγαν διακοπές προτίμησαν να μαγειρεύουν στα καταλύματα τους, παρά να τρώνε στην ταβέρνα. Το έχουμε δει στο παρελθόν από τους ξένους τουρίστες. Και αυτή την τακτική ακολούθησαν φέτος και οι Έλληνες.
Και για να πούμε και του στραβού το δίκιο πώς να μην το κάνουν οι Έλληνες, όταν η χωριάτικη σαλάτα στις περισσότερες ταβέρνες κόστιζε 12 ευρώ και άνω; Εάν την πλήρωνες μόνο 10 ευρώ, τότε μπορούσες να κάνεις πάρτι. Αυτά οι τεχνοκράτες, τύπου Σκέρτσου, δεν τα υπολογίζουν στις αναλύσεις τους. Και είναι αυτά που προκαλούν οργή. Μίλησα με γονείς που επέστρεψαν από τις διακοπές τους και όλοι μα όλοι μου έλεγαν για την τιμή της χωριάτικης σαλάτας. Και δεν μιλάμε για ανθρώπους του μεροκάματου. Αλλά για ανθρώπους που έχουν την δυνατότητα και διακοπές να κάνουν και να προσφέρουν στα παιδιά τους καλές συνθήκες διαβίωσης.
Συνολική απογοήτευση
Σε λίγες ημέρες αναμένουμε τα μέτρα που θα εξαγγείλει ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην ΔΕΘ. Και η αλήθεια είναι ότι συνολικά η κοινωνία διακατέχεται από ένα κλίμα απογοήτευσης. Αυτό το βλέπουμε και στο κυβερνητικό στρατόπεδο, καθώς για πρώτη φορά από το 2019 η επίσκεψη του πρωθυπουργού στην ΔΕΘ, κάθε άλλο παρά έχει ένα πανηγυρικό χαρακτήρα.
Αυτή την απογοήτευση την είχαμε διαπιστώσει και την περσινή χρονιά, τον Σεπτέμβριο του 2024. Όμως τώρα η κατάσταση είχε επιβαρυνθεί σε όλα τα επίπεδα. Και για τα οικονομικά των οικογενειών, αλλά και με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ειδικά εάν επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες ότι πριν από την ΔΕΘ θα φτάσει στην Βουλή και δεύτερη δικογραφία από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Η κυβέρνηση διατηρεί συνεχώς ζεστό το κλίμα παροχών στη φετινή ΔΕΘ, η κοινωνική προσδοκία, όμως, εμφανίζεται χαμηλότερη από ποτέ. Η συνταγή των διαφόρων επιδομάτων, pass κ.λπ. που τόσα χρόνια ήταν τόσο επιτυχημένη τώρα δεν πιάνει. Ναι μεν οι πολίτες τα λαμβάνουν για να ανακουφιστούν, αλλά δεν πείθονται.
Η θεσμική αδυναμία ελέγχου της αγοράς, η εκτίναξη της αισχροκέρδειας και η πολιτική αδυναμία της κυβέρνησης έχουν δημιουργήσει μια απίθανη κατάσταση με τον πληθωρισμό, ο οποίος δημιουργεί αδιέξοδο στα νοικοκυριά, τα οποία για να πούμε και του στραβού το δίκιο, ουδέποτε ανέκαμψαν από τη συντριβή της χρεοκοπίας και των μνημονίων.
Πολλά τα προβλήματα
Η – κατά τ’ άλλα δωρεάν – Παιδεία συνεχίζει να είναι ένα προϊόν πανάκριβο, αφού η μέση οικογένεια αναστενάζει στα φροντιστήρια και δεν διανοείται καν ότι μπορεί τα παιδιά της να σπουδάσουν σε πόλη διαφορετική απ’ αυτήν της διαμονής λόγω του εξωφρενικού κόστους.
Η μεταρρύθμιση του ταλαίπωρου Εθνικού Συστήματος Υγείας θα γίνει κάποτε – προς το παρόν προσπαθούν να μειώσουν τον χρόνο αναμονής στα εξωτερικά ιατρεία από τις δέκα ώρες στις πέντε.
Η ξηρασία προελαύνει σαρώνοντας την πρωτογενή παραγωγή, αλλά η κυβέρνηση είναι απούσα – και πλέον δημιουργείται σοβαρός κίνδυνος λειψυδρίας σε μεγάλες πόλεις.
Οι δομές και οι υποδομές των τουριστικών προορισμών παραμένουν κάκιστες – και σε κάθε περίπτωση αναντίστοιχες του κόστους των διακοπών για τις οικογένειες – ενώ η ακτοπλοΐα είναι μια επίσης πανάκριβη υπηρεσία.
Οι συγκοινωνίες παραμένουν σε κακό χάλι και δεν φαίνεται πως αρκεί η μαζική αντικατάσταση παλαιών λεωφορείων με νέα αντιρρυπαντικής τεχνολογίας.
Ως εκ τούτου, αυτή η ΔΕΘ θα είναι για τον Κυριάκο Μητσοτάκη η τελευταία ευκαιρία να ανακτήσει έστω ένα μέρος των πολλαπλών απωλειών της τελευταίας διετίας – τριετίας. Κι αυτό δεν γίνεται μόνο με επιδόματα…
