Ο πολίτης πρέπει να έχει πρόσβαση σε πλήρη και αναλυτικά στοιχεία της οφειλής του, να μπορεί να αμφισβητεί λάθη και καταχρηστικές χρεώσεις και να έχει ουσιαστική δυνατότητα ρύθμισης
Του Μιχάλη Σταυρόπουλου*
«Κανένα σπίτι στα χέρια τραπεζίτη». Ένα σύνθημα που έγινε πολιτική υπόσχεση, αλλά για χιλιάδες πολίτες κινδυνεύει να παραμείνει ακόμη μία ανεκπλήρωτη υπόσχεση.
Οι πολίτες δεν ψήφισαν τους εκπροσώπους τους για να παρακολουθούν αμέτοχοι την απώλεια των σπιτιών και των περιουσιών που απέκτησαν με κόπο και δεκαετίες εργασίας. Τους ψήφισαν για να προστατεύουν την κοινωνία, να νομοθετούν με δικαιοσύνη και να υπερασπίζονται τον αδύναμο απέναντι στον ισχυρό.
Σήμερα, όμως, χιλιάδες νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με την οικονομική ασφυξία, τα αυξημένα έξοδα διαβίωσης και τον κίνδυνο να χάσουν την κατοικία τους. Τράπεζες, funds και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων κινούνται μέσα σε ένα θεσμικό πλαίσιο που ο πολίτης συχνά αδυνατεί να αντιμετωπίσει, οικονομικά και νομικά.
Ποιος προστατεύει τελικά τον πολίτη;
Η κυβέρνηση έχει την πρώτη ευθύνη για τη νομοθεσία και την εφαρμογή της. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης οφείλουν, από την πλευρά τους, να καταθέτουν συγκεκριμένες προτάσεις και να διεκδικούν αποτελεσματικές λύσεις. Η Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΚΚΕ και τα υπόλοιπα κοινοβουλευτικά κόμματα πρέπει να κρίνονται από τις θέσεις, τις κοινοβουλευτικές πρωτοβουλίες και τις πράξεις τους για την προστασία των δανειοληπτών.
Δεν αρκούν οι δηλώσεις συμπαράστασης και οι προεκλογικές υποσχέσεις. Χρειάζονται νόμοι, έλεγχοι και αποτελέσματα. Η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει ποιοι στήριξαν μέτρα προστασίας, ποιοι πρότειναν αλλαγές και ποιες δεσμεύσεις έμειναν στα χαρτιά.
Δεν υποστηρίζουμε ότι κάθε οφειλή πρέπει να διαγράφεται. Υποστηρίζουμε, όμως, ότι άλλο πράγμα είναι η είσπραξη μιας νόμιμης απαίτησης και άλλο η κοινωνική καταστροφή ενός νοικοκυριού. Η οικονομική αδυναμία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ηθικό έγκλημα και η πρώτη κατοικία ως ένα απλό περιουσιακό στοιχείο προς ρευστοποίηση.
Διαφάνεια, έλεγχος και λογοδοσία χωρίς εξαιρέσεις
Ο πολίτης πρέπει να έχει πρόσβαση σε πλήρη και αναλυτικά στοιχεία της οφειλής του, να μπορεί να αμφισβητεί λάθη και καταχρηστικές χρεώσεις και να έχει ουσιαστική δυνατότητα ρύθμισης όταν αποδεδειγμένα αδυνατεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του.
Παράλληλα, απαιτείται αποτελεσματική προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών και πραγματική εξέταση βιώσιμων ρυθμίσεων πριν από την απώλεια της κατοικίας. Δεν είναι δυνατόν η κρατική μηχανή να λειτουργεί αποτελεσματικά όταν πρόκειται για την εκτέλεση μιας απαίτησης, αλλά να εμφανίζεται αδύναμη όταν διακυβεύεται η αξιοπρέπεια μιας οικογένειας.
Η ίδια απαίτηση ισχύει για το «πόθεν έσχες» των πολιτικών, τις δημόσιες συμβάσεις, τις αναθέσεις και τους ευρωπαϊκούς πόρους. Η δημοσίευση στοιχείων δεν αρκεί χωρίς ουσιαστικούς ελέγχους. Οι δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης πρέπει να ελέγχονται με διασταυρώσεις, ενώ κάθε καταγγελία για πιθανή κακοδιαχείριση δημόσιου χρήματος οφείλει να διερευνάται από τις αρμόδιες αρχές.
Δεν κατηγορούμε κανέναν χωρίς στοιχεία. Απαιτούμε, όμως, οι ίδιοι κανόνες να ισχύουν για όλους, ανεξάρτητα από κόμμα, αξίωμα ή πολιτικές διασυνδέσεις.
Αντίστοιχα, για τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και κάθε δημόσια χρηματοδότηση, οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν ποιοι ωφελούνται, με ποια κριτήρια και ποια αποτελέσματα παράγονται. Τα δισεκατομμύρια που ανακοινώνονται πρέπει να μεταφράζονται σε πραγματικό όφελος για την κοινωνία, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τις δημόσιες υπηρεσίες.
Στηρίζουμε όσους στηρίζουν τις θέσεις μας
Η πολιτική αξιοπιστία δεν αποδεικνύεται με συνθήματα, αλλά με συγκεκριμένες δεσμεύσεις και πράξεις. Υπάρχουν κόμματα που έχουν ήδη τοποθετηθεί δημόσια και στηρίζουν τις θέσεις και τις διεκδικήσεις μας για την προστασία των πολιτών και της κατοικίας τους.
Καλώ όλα τα μέλη μας να στηρίξουν ενεργά τις πολιτικές δυνάμεις που στέκονται έμπρακτα στο πλευρό μας. Ιδιαίτερα, αναγνωρίζουμε τη δημόσια στήριξη του Κου Γιάννης Παπαγεωργίου, Πρόεδρος του ΚΟ.ΣΥ. – Κόμμα Συνταξιούχων, το οποίο βρίσκεται δίπλα μας στις κοινές διεκδικήσεις για την προστασία της κατοικίας, της περιουσίας και της αξιοπρέπειας των πολιτών.
Η στήριξή μας πρέπει να βασίζεται σε ξεκάθαρες θέσεις, συγκεκριμένες προτάσεις και πράξεις. Καλούμε τα μέλη μας να ενισχύσουν τις δυνάμεις που συμμερίζονται τις διεκδικήσεις μας και αποδεικνύουν έμπρακτα ότι βρίσκονται στο πλευρό της κοινωνίας.
Παράλληλα, καλούμε όλα τα κόμματα να δεσμευτούν δημόσια για συγκεκριμένα μέτρα προστασίας της κύριας κατοικίας των ευάλωτων νοικοκυριών, διαφανείς διαδικασίες διαχείρισης οφειλών, ουσιαστικό έλεγχο του δημόσιου χρήματος και τακτική κοινοβουλευτική λογοδοσία.
Η κοινωνία δεν ζητά προνόμια. Ζητά δικαιοσύνη, διαφάνεια, αξιοπρέπεια και ισονομία. Ζητά να μην αντιμετωπίζεται η κατοικία της ως ευκαιρία οικονομικής εκμετάλλευσης. Ζητά πολιτικούς που να λογοδοτούν για τις αποφάσεις τους και όχι να εμφανίζονται μόνο όταν χρειάζονται την ψήφο της.
Η ψήφος δεν είναι λευκή επιταγή. Είναι εντολή με ευθύνη και υποχρεώσεις.
Κανένα κόμμα δεν δικαιούται να θεωρεί την κοινωνία δεδομένη και κανένας πολιτικός δεν δικαιούται να απαιτεί εμπιστοσύνη χωρίς λογοδοσία. Όσοι δεσμεύονται για την προστασία των πολιτών οφείλουν να αποδεικνύουν στην πράξη ότι εννοούν όσα λένε.
Το σύνθημα «Κανένα σπίτι στα χέρια τραπεζίτη» δεν μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο όταν ζητούνται ψήφοι. Πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένες πολιτικές που προστατεύουν τους ανθρώπους και τις οικογένειές τους.
Η κοινωνία δεν χρειάζεται άλλες υποσχέσεις. Χρειάζεται πράξεις, δικαιοσύνη και αποτελέσματα. Και η ώρα της λογοδοσίας είναι τώρα.
Ο Μιχάλης Σταυρόπουλος είναι Συγγραφέας-Πρόεδρος του Πανελλήνιου Κινήματος Πολιτών Δανειοληπτών
