των: Αλέξη Π. Μητρόπουλου
Αγγελικής Α. Μητροπούλου
Ι. Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΓΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ 2024 ΚΑΤΑ 36,93% ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΕΣ ΟΙ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟ
Η κατάρρευση των μισθών του ιδιωτικού τομέα κατά την περίοδο των Μνημονίων, αλλά και της υγειονομικής κρίσης, είχαν άμεσο αντίκτυπο στο ύψος των νέων συντάξεων μετά το 2019 και ιδιαίτερα στις νέες συντάξεις των ασφαλισμένων του ιδιωτικού τομέα (εργάτες, υπάλληλοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες). Το «πάγωμα» των αυξήσεων στους μισθούς, η κατάργηση επιδομάτων, το «πάγωμα» των τριετιών για την περίοδο 2012-2023, η μη χορήγηση ακόμη των οικογενειακών επιδομάτων, η αδρανοποίηση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, η μη κύρωση της 131/1970 ΔΣΕ, καθώς και η εφαρμογή από τον ΟΜΕΔ των μνημονιακών πολιτικών στους μισθούς, όχι μόνο οδήγησαν στην κατάρρευση των μισθών τού ιδιωτικού τομέα, αλλά επηρέασαν (ως ήταν επακόλουθο) και το ύψος των νέων συντάξεων, κυρίως αυτών που χορηγήθηκαν μετά το 2022.
Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας (Πληροφοριακό Σύστημα «ΗΛΙΟΣ» της ΗΔΙΚΑ ΑΕ) και τη μηνιαία απεικόνιση των συνταξιοδοτικών παροχών, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα είναι πολύ χαμηλότερος από τον αντίστοιχο μέσο όρο για τους συνταξιούχους του Δημόσιου τομέα, για ολόκληρο το έτος 2024.
Πιο συγκεκριμένα και για τους 12 μήνες του 2024, οι νέες συντάξεις τού ιδιωτικού τομέα είναι χαμηλότερες κατά μέσο όρο 37% από τις αντίστοιχες νέες συντάξεις τού δημόσιου τομέα. Κατά μήνα η διαφορά των νέων συντάξεων ιδιωτικού και δημόσιου τομέα έχει ως εξής:
1) Για τον Ιανουάριο 2024, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 733,03 €, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.205,27 € (διαφορά 472,24 € ή 39,15%), όπως αποδεικνύεται από τον παρακάτω σχετικό Πίνακα της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
2) Για τον Φεβρουάριο 2024, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 748,73 €, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.104,78 € (διαφορά 356,05 € ή 32,23%), όπως αποδεικνύεται από τον παρακάτω σχετικό Πίνακα της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
3) Για τον Μάρτιο 2024, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 750,89 €, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.181,45 € (διαφορά 430,56 € ή 36,44%), όπως αποδεικνύεται από τον παρακάτω σχετικό Πίνακα της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
4) Για τον Απρίλιο 2024, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 759,54 €, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.305,76 € (διαφορά 546,22 € ή 41,83%), όπως αποδεικνύεται από τον παρακάτω σχετικό Πίνακα της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
5) Για τον Μάιο 2024, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 752,42 €, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.351,41 € (διαφορά 598,99 € ή 44,32%), όπως αποδεικνύεται από τον αντίστοιχο Πίνακα της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
6) Για τον Ιούνιο 2024, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 749,11€, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.224,45 € (διαφορά 475,34€ ή 38,82%), όπως αποδεικνύεται από τον αντίστοιχο Πίνακα της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
7) Για τον Ιούλιο 2024, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 770,05€, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.127,98 € (διαφορά 457,93 € ή 37,29%), όπως αποδεικνύεται από τον αντίστοιχο Πίνακα της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
8) Για τον Αύγουστο 2024, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 754,92€, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.077,46 € (διαφορά 322,54 € ή 29,90%), όπως αποδεικνύεται από τον αντίστοιχο Πίνακα της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
9) Για τον Σεπτέμβριο 2024, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 741,69€, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.134,37 € (διαφορά 392,68 € ή 34,60%), όπως αποδεικνύεται από τον αντίστοιχο Πίνακα 5 (σελίδα 8) της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
10) Για τον Οκτώβριο 2024, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 756,75€, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.147,82 € (διαφορά 391,07 € ή 34,07%), όπως αποδεικνύεται από τον αντίστοιχο Πίνακα 5 (σελίδα 8) της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
11) Για τον Νοέμβριο 2024, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 721,47€, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.150,26 € (διαφορά 428,79 € ή 37,27%), όπως αποδεικνύεται από τον αντίστοιχο Πίνακα 5 (σελίδα 8) της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
12) Για τον Δεκέμβριο 2024, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 721,47€, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.150,26 € (διαφορά 428,79 € ή 37,27%), όπως αποδεικνύεται από τον αντίστοιχο Πίνακα 5 (σελίδα 8) της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
Στον παρακάτω Πίνακα αποτυπώνουμε τον μέσο όρο δαπάνης σύνταξης για τους 12 μήνες του έτους 2024, καθώς και τις αντίστοιχες διαφορές των δύο κατηγοριών συνταξιούχων αριθμητικά και ποσοστιαία, σύμφωνα με τα καταγεγραμμένα στοιχεία στις αντίστοιχες ανωτέρω μηνιαίες απεικονίσεις του Π/Σ «ΗΛΙΟΣ» της ΗΔΙΚΑ ΑΕ.
Μήνας ΜΟ δαπάνης σύνταξης από ΕΦΚΑ ΜΟ δαπάνης σύνταξης από Δημόσιο Διαφορά
των δύο ΜΟ συντάξεων Ποσοστιαία διαφορά
Ιανουάριος 2024 733,03 1.205,27 472,24 39,18%
Φεβρουάριος 2024 748,73 1.104,78 356,05 32,23%
Μάρτιος 2024 750,89 1.181,45 430,56 36,44%
Απρίλιος 2024 759,54 1.305,76 546,22 41,83%
Μάιος 2024 752,42 1.351,41 598,99 44,32%
Ιούνιος 2024 749,11 1.224,45 475,34 38,82%
Ιούλιος 2024 770,05 1.227,98 457,93 37,29%
Αύγουστος 2024 754,92 1.077,46 322,54 29,90%
Σεπτέμβριος 2024 741,69 1.134,37 392,68 34,60%
Οκτώβριος 2024 756,75 1.147,82 391,07 34,07%
Νοέμβριος 2024 721,47 1.150,26 428,79 37,27%
Δεκέμβριος 2024 721,47 1.150,26 428,79 37,27%
Από τον ανωτέρω πίνακα προκύπτει ότι, για το έτος 2024, ο μέσος όρος της ανωτέρω ποσοστιαίας μείωσης ανήλθε στο 36,93%.Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις συντάξεις των δύο κύριων φορέων ασφάλισης της χώρας αποδεικνύει την ύπαρξη συνταξιούχων «δύο ταχυτήτων» και μάλιστα όλως αναιτιολόγητα και παράνομα.
ΙΙ.ΟΙ ΝΕΕΣ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥΣ (ΙΔΙΩΤΙΚΟΣ-ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ) ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΩΝΗ
Είναι γεγονός ότι ο αριθμός των «φτωχών συνταξιούχων» («poor pensioners») έχει αυξηθεί σημαντικά στην Ελλάδα. Τα παρακάτω στοιχεία από τη «Μηνιαία απεικόνιση συνταξιοδοτικών παροχών» του Π/Σ «ΗΛΙΟΣ» της ΗΔΙΚΑ ΑΕ (Πίνακας Σ.1 του Παραρτήματος) για τον μήνα Δεκέμβριο 2024 είναι αποκαρδιωτικά και αποκαλύπτουν ότι, σε σύνολο 2.502.297 συνταξιούχων:
● το 56,83% των συνταξιούχων (1.422.226άνθρωποι) λαμβάνουν σύνταξη έως 1.000 € μεικτά (940 € καθαρά),
● το 37,86% (947.613συνταξιούχοι) με σύνταξη έως 700 € μεικτά (658 € καθαρά),
● Το 29,9% (748.174συνταξιούχοι) με σύνταξη έως 600 € μεικτά (564 € καθαρά) και
● το 19,5% (487.861συνταξιούχοι) έως 500 € μεικτά (470 € καθαρά).
Εξάλλου, αναφορικά με το ύψος των συντάξεων, ο Πίνακας 4 στη σελ. 7 της Έκθεσης δεν χωρεί αμφισβητήσεις. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τα παρατιθέμενα στοιχεία:
α- η μέση κύρια σύνταξη ανέρχεται στα 824,98€ μεικτά (775,48€ καθαρά) και είναι η χαμηλότερη σε ΟΛΕΣ τις χώρες της ΟΝΕ,
β- η μέση επικουρική σύνταξη ανέρχεται στα 196,62€ μεικτά (184,82€ καθαρά) και
γ- το μέσο μέρισμα ανέρχεται στα 112,48€ μεικτά (105,73€ καθαρά).
Τα ενδιαφέροντα και ταυτόχρονα απογοητευτικά ευρήματα του Συστήματος «ΗΔΙΚΑ/ΗΛΙΟΣ», που εποπτεύεται από το Υπουργείο Εργασίας, αποτελούν και σαφή απάντηση στους δανειστές και τους Έλληνες μνημονιακούς πολιτικούς και επιστήμονες, που ακόμη και σήμερα επιμένουν ότι στην Ελλάδα οι συνταξιούχοι συνεχίζουν να λαμβάνουν υψηλές κατά μέσο όρο συντάξεις.
Η γενικευμένη «συνταξιοδοτική φτώχεια» («pension poverty») είναι συνέπεια των μνημονιακών περικοπών, καθώς και της απαγόρευσης της αύξησης των συντάξεων («πάγωμα» αυξήσεων) μέχρι τον Δεκέμβριο του 2022, σύμφωνα με τον ν. 4475/2017 (άρθρο 3), που δυστυχώς διατηρήθηκε σε ισχύ με τον νόμο Βρούτση 4670/2020 (άρθρο 25 παρ. 4).
Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα της ΟΝΕ δεν υπάρχει το εφεύρημα της «προσωπικής διαφοράς» ούτε το θλιβερό φαινόμενο, πάνω από το 1/3 των συνταξιούχων να λαμβάνουν γλίσχρες συντάξεις-«επιδόματα» ύψους 600 € (564 καθαρά).
ΙΙΙ. ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ
Σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική έρευνα της ΕΝΥΠΕΚΚ, οι λόγοι που οδήγησαν στην κατάρρευση των νέων συντάξεων (ιδιαίτερα μετά το 2022) και στη φτωχοποίηση χιλιάδων συνταξιούχων τού ιδιωτικού τομέα είναι οι παρακάτω:
1) Η «βουλγαροποίηση» των μισθών στην Ελλάδα που επιβλήθηκε από τους δανειστές με τον ν. 4046/2012.
2) Το «πάγωμα» των τριετιών κατά την περίοδο 2012-2023. Το «νόθο» «ξεπάγωμα» των τριετιών 2024-2027(άρθρο 33ν. 5053/2023).
3) Το «πάγωμα» των οικογενειακών επιδομάτων στον ιδιωτικό τομέα από το 2012 μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τον ισχύοντα ακόμη μνημονιακό ν. 4093/2012.
4) Η υπερφορολόγηση των μισθών, αφού η επ’ αυτών αύξηση απορροφάται, σχεδόν στο σύνολό τη, από τους φόρους.
5) Η έκρηξη της μερικής απασχόλησης που έχει ανέλθει στο 24% της συνολικής απασχόλησης.
6) Η ρήτρα υπολογισμού της σύνταξης με βάση ολόκληρο τον εργασιακό βίο σύμφωνα με τους ν. 4387/2016 και 4670/2020
7) Η επιλογή από την πλειονότητα των επαγγελματιών και αγροτών της χαμηλής (πρώτης) ασφαλιστικής κλάσης. Ειδικά για το 2025, 9 στους 10 επιτηδευματίες-αγρότες επέλεξαν την 1η ασφαλιστική κατηγορία
VI. ΑΜΕΣΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗΣ ΤΩΝΣΥΝΤΑΞΕΩΝ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΝ) ΣΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ
Μετά τα όσα παραθέσαμε και αποδείξαμε παραπάνω με επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας, που η κυβέρνηση και τα φίλια προς αυτήν ΜΜΕ απέφυγαν μέχρι σήμερα να αναδείξουν, μία συνολική πρόταση που θα εμπόδιζε την περαιτέρω κατάρρευση των συντάξεων από τον ιδιωτικό τομέα και τη φτωχοποίηση στο μέλλον εκατομμυρίων συνταξιούχων, θα πρέπει να περιλαμβάνει και τα εξής οικονομικά και θεσμικά μέτρα:
1ον) Την ενίσχυση των συντάξεων όλων των συνταξιούχων τού ιδιωτικού τομέα, που εξήλθαν στη σύνταξη με βάση τον νέο υπολογισμό των νόμων 4387/2016 και 4670/2020, κατά τουλάχιστον 30%, καταβαλλόμενη εφάπαξ ή σε 3 κατ’ ανώτατο δόσεις.
2ον) Την κατάργηση της αρχής της συνταξιοδότησης με βάση τις συντάξιμες αποδοχές ολόκληρου του εργασιακού βίου και την επαναφορά τού συστήματος συνταξιοδότησης, όπως ίσχυε πριν τον νόμο Κατρούγκαλου (ν. 4387/2016).
3ον) Την αναγνώριση των ετών 2012-2023 ως χρόνου για τη χορήγηση τριετιών και προσαύξησης λόγω προϋπηρεσίας
4ον) Το «ξεπάγωμα» των οικογενειακών επιδομάτων στον ιδιωτικό τομέα που δεν καταβάλλονται από το 2012 μέχρι και σήμερα.
5ον) Την τιμαριθμοποίηση των μισθών και μάλιστα αναδρομικά για την προστασία των μισθών του ιδιωτικού τομέα από τον πληθωρισμό (γενικό και τροφίμων).
6ον) Την επαναφορά τού μηχανισμού καθορισμού τού κατώτατου μισθού με διαπραγματεύσεις μέσω ΕΓΣΣΕ (ΓΣΣΕ-ΣΕΒ).
7ον) Την άμεση κύρωση της 131/1970 ΔΣΕ «Για κατώτατους μισθούς-ημερομίσθια μέσω ΣΣΕ».
8ον) Την κατάργηση των διατάξεων του ν. 4670/2020 (άρθρα 31, 35, 36, 37 και 45) που προβλέπουν την κατ’ έτος αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών επιτηδευματιών και αγροτών.
Μόνο με την ανωτέρω δέσμη μέτρων θα καταστεί δυνατή η ανάταξη της κατάρρευσης των μισθών και των συντάξεων στον ιδιωτικό τομέα.
Ο Αλέξης Π. Μητρόπουλος είναι Καθηγητής ΕΚΠΑ-Πρόεδρος ΕΝΥΠΕΚΚ
Η Αγγελική Α. Μητροπούλου είναι Διδάκτωρ-Δικηγόρος
